Cám ơn món nợ của tôi

Tôi sinh ra trong một gia đình có tới sáu người con trai, hai đứa con gái. Tôi là cô em gái út lại bị teo cả hai chân từ nhỏ nên được cả nhà rất cưng chiều...

Tôi luôn ỷ lại số phận mình cho cha mẹ, anh em, như họ có một phần trách nhiệm trong cuộc đời tôi vậy.

Cho đến khi anh chị em tôi ai nấy đều có gia đình riêng, chỉ còn tôi với mẹ già, hai người đàn bà - một già yếu bệnh tật thường xuyên, một tật nguyền - côi cút bám nhau. Lúc này, tôi mới ý thức được trách nhiệm của mình với mẹ và bản thân. Chẳng lẽ tôi là gánh nặng cả cuộc đời vốn cơ cực của mẹ?

Năm bốn mươi tuổi, trong một đêm tôi đột nhiên đau bụng dữ dội. Các anh chị đưa tôi vào bệnh viện. Tôi phải mổ sỏi thận. Mẹ tôi lúc ấy cũng đang ốm nhưng lo tôi chết nên đã chạy vạy khắp làng vay được ba triệu đồng, cộng với số tiền cả nhà chắt góp lâu nay để tôi mổ và điều trị. Một tuần nằm viện tôi càng có thời gian nhìn lại bốn mươi năm qua của mình. Chờ ngày ra viện, tôi liền lập kế hoạch để trả món nợ ấy.

Tôi cố nhớ xem trước kia chị gái mình đã từng mua lá, rồi đan nón như thế nào. Bàn tay tôi lâu nay không phải làm gì nên cầm chiếc lá mỏng tanh, trắng muốt tôi lóng ngóng làm rách rất nhiều. Chiếc kim bé nhỏ không hiểu sao cứ nhằm tay tôi mà đâm làm bật ra những giọt máu tươi khiến tôi ớn lạnh cả xương sống. Tôi mò mẫm làm ra chiếc nón đầu tiên sau năm ngày khó nhọc. Thế mà nó trông chỉ giống chiếc nón mẹ vẫn thường đội cho ông bù nhìn ngoài ruộng để... đuổi gà. Tôi đã ngắm nghía nó rất lâu trong nụ cười méo mó. Chẳng lẽ tôi bắt mẹ mình mang món nợ xuống mồ.

Không được, tôi tự răn mình phải làm ra tiền từ những chiếc nón đẹp hơn.
Cái thứ hai, thứ ba rồi thứ tư... hoàn thành. Tôi mang nón ra chợ bán. Ban đầu chỉ những người quen mua giúp. Điều này làm tôi cảm thấy buồn hơn vui. Tôi quyết làm ra những cái nón mà ai mua cũng phải tìm tới tôi. Những nắm lá nón được tôi chọn lựa kỹ càng hơn. Từng mũi kim cũng nhẹ nhàng, tinh tế hơn hẳn.

Được một năm, khi tôi bắt đầu góp được hơn nửa số nợ thì một món nợ khác lại bồi thêm. Tôi phải nhập viện mổ sỏi thận lần thứ hai. Mẹ tôi lại khăn gói mang theo số tiền vay nợ hàng xóm vào chăm tôi. Lúc đó, thật tình tôi chỉ mong ca mổ không thành công. Tôi chỉ có cách chết đi mới không làm khổ mẹ. Nhưng tôi đã không chết. Nhìn mẹ run run chăm sóc, động viên mình, tôi càng hổ thẹn vì đã muốn chết đi cho xong. Tôi phải sống để báo đáp công ơn mẹ, ít nhất là để mẹ không khổ vì tôi.

Chờ hồi phục hẳn tôi ra sức đan. Lòng tôi chỉ có một tâm niệm là chằm nón trả nợ. Món nợ gần 5 triệu đồng. Ngày tháng trôi đi, lưng tôi không còn đau mà cộm lên một khối u to tướng. Những người hàng xóm luôn nói bóng gió đòi nợ hai mẹ con tôi. Nó như là một động lực để tôi có thể làm việc chăm chỉ. Khối u vì thế ngày càng lớn lên, tôi bắt đầu tự mình làm những công việc mà trước kia không bao giờ phải đụng tay đến. Khó khăn cứ thế chồng chất khi mẹ tôi ngày càng già đi.

Nguy cơ món tiền có thể không lấy được làm cho họ cứ dăm ba ngày lại qua nhà tôi đòi nợ. Bù lại, nón tôi đan ngày càng có nhiều người tìm mua. Tôi phải thức đêm để làm.

Giờ đây, nón tôi đan ra bao nhiêu người ta vào nhà mua hết. Mỗi chiếc nón tôi lãi ba ngàn đồng. Nhiều chuyến xe đã mang theo những chiếc nón của tôi lên thành phố Huế, ra Quảng Trị, vào Đà Nẵng. Thế đó, nhờ món nợ mà tôi đã thay đổi cuộc đời mình.

VÕ THỊ THÌN (làng An Truyền, xã Phú An, huyện Phú Vang, Thừa Thiên - Huế) TRẦN THỊ THOAN ghi